Informatie van dirigent

Op 23 maart worden twee werken van de “Weense Klassieken” ten gehore gebracht: Litaniae de venerabili altaris Sacramento, KV243 van W.A. Mozart (1756-1791) en het Stabat Mater van J. Haydn (1732-1809). Deze werken zijn passend in de lijdenstijd. De zondag volgend op 23 maart is binnen her kerkelijk jaar de 3e zondag in de lijdenstijd, genoemd Oculi (Latijn voor “ogen”).

Het eerste werk, Litaniae de venerabili altaris Sacramento, betreft een litanie van Wolfgang Amadeus Mozart. Deze smeekbede is de laatste van zijn vier Litanieën, die hij schreef op 21-jarige leeftijd, nog vóór zijn beroemde missen, het Requiem en de Vespers. Het componeren van deze Litanie was voor hem een buitenkansje. Ondanks dat Mozart gebonden was aan de regels van de aartsbisschop vond hij het een uitdaging om het stuk naar zijn eigen hand re zetten en was hij trots op het resultaat! Zijn vader Leopold misschien wat minder…

De Litanie is een rijkgeschakeerd geheel geworden, een combinatie tussen oude (stile antico) en de nieuwe stijl (stile moderno). Warmbloedige aria’s met coloraturen eng uitvoerige tussenspelen van het orkest. Toonschilderingen waarin b.v. het beven van de aarde wordt uitgebeeld door violen in het “Tremendum”. De sopranen van het koor die éénstemmig het “Viaticum” aanheffen (afscheidsgift voor hen die sterven in de Heer) naar de Gregoriaanse hymne: Pange Lingua. Ze mondt uit in een zeer fraaie dubbelfuga: Pignus futura gloriae. In Mozarts compositie horen we dan nog veel opera-elementen, de muziekstijl die hem zo na aan het hart ligt. De negen delen van de Litanie waar het “miserere nobis” (Heer, ontferm u) steeds wisselend wordt gezongen door het koor en de solisten werd uitgevoerd in maart 1776 op Palmzondag in de Dom van Salzburg en vormde een “dankzegging voor de grote gave”, waarbij het lichaam van Christus wordt gesymboliseerd door brood en wijn.

Het tweede werk van Mozarts tijdgenoot, Stabat Mater van Joseph Haydn, werd negen jaar eerder uitgevoerd op Goede Vrijdag in slot Esterházy, het vorstenhuis in Oostenrijk, waar Haydn werkte als dirigent en hofcomponist.

In het Stabat Mater bevinden we ons, samen met Maria de moeder van Jezus, aan de voet van het kruis. De titel Stabat Mater is een verkorting van de beginwoorden van het Middeleeuwse gedicht Stabat Mater Dolorosa (de moeder stond bedroefd). In dertien delen zijn naast dramatiek ook welhaast  opgewekte klanken te horen. In Haydn’s dagen was net als in onze huidige tijd het Stabat Mater van Pergolesi al zeer populair. Het werk van Haydn vertoont een aantal parallellen met de zetting van Pergolesi. Het stuk sluit stralend af met een fuga: Paradisi Goria (het hemels paradijs).

Wij nodigen u van harte uit deze hemelse muziek met ons mee te beleven in de voorbereidende weken naar het Hoogfeest van Pasen.

Aleida Post dirigent.